فهرست پيش گفتار 15 كليات 19 مفهوم شناسى 19 تعريف تاريخ تفسير 21 اهمّيت و جايگاه تاريخ تفسير 21 پيشينه 23 نخستين مدون تفسير 25 1 . ابن عباس ( متوفاى 68 ق ) 25 2 . سعيد بن جبير ( شهادت 94 يا 95 ق ) 26 3 . مجاهد بن جبر ( متوفاى 104 ق ) 26 4 . فرّاء نحوى ( متوفاى 207 ق ) 27 5 . عكرمه ( متوفاى 105 ق ) 27 6 . ابن جريح ( متوفاى 105 ق ) 27 چكيده 29 پرسش و پژوهش 30 تفسير در عهد رسالت 31 درآمد 31 مدرسهء تفسيرى پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله 33 1 . شيوهء عمومى 33 2 . شيوهء خصوصى و تربيت كردن مفسّر 34 حجم روايات تفسيرى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله 36 ديدگاه اوّل : تفسير همه معانى و الفاظ قرآن 37 ديدگاه دوم : تفسير اندكى از آيات 37 ديدگاه سوم : تفسير بيشتر آيات 39 انواع تفسير پيامبر صلّى اللّه عليه و آله 43 1 . شرح اصطلاحات قرآنى 43 2 . شرح واژگان 44 3 . تقييد مطلق 45 4 . تخصيص عام 46 5 . تفسير قرآن به قرآن 46 6 . نكات اخلاقى 47 7 . امامت و ولايت 48 8 . ويژگيهاى جهنم 49 چكيده 51 پرسش و پژوهش 52